Hz. Mûsâ, birgün keyifsizmiş. Zâhîrî bir tedbir ve ilâca da mürâcaat etmiyormuş. Cenâb-ı Hakk: “Ya Mûsâ bin sene bu halde kalsan yine sıhhat ve afiyet kazanamazsın. Zira gizli hikmetlerimle birlikte, bu hastalık için de zahiren bir ilaç yaratmışımdır. Ona tevessül ederek iyi olman gerekir” buyur­muştur.

Evet zâhirî esbâba tevessülümüz şarttır. Fakat te’sîri, Cenâb-ı Hakk’dan, Müsebbibü’l-esbâb’tan bilmek ve ondan gâfil olmamak lâzımdır. Bu suretle esbâba tevessül etmek, teslim ve tevekküle engel değildir.

“Terk-i esbâb değil gerçi bâb;
Bî-müsebbib neye yarar esbâb”[1]

 

                                

[1] Gülzâr-ı Samini Sohbetler; Hâce Osman Bedruddin Erzurûmî, Ocak 2025 Ankara, Hâcegân Vakfı Yayınları, Sohbet No:25, s.66.